De Vloek van Guttmann

Achtergrond verhalen: Benfica

Een vloek uitgesproken in 1962 door de toenmalige succestrainer Béla Guttmann is ruim 53 jaar na dato nog altijd van kracht. Zelf zag ik Benfica in 2013 in de Amsterdam Arena verliezen tijdens de Europa League finale van Chelsea FC en sprak die dag met een Portugese supporter. Nooit maar dan ook nooit zou zijn Benfica nog een Europese prijs winnen dat wist hij me te garanderen.

 

De jaren 60 waren voor de Portugese club Benfica glorie jaren.

Met spelers als Eusebio, Jose Torres, Santana en Jose Augusto waren de Portugezen ongeslagen.

Prijs na prijs werd er gewonnen met als grootste successen de Europacup 1 overwinning in 1961 en 1962.

Benfica verbrak met deze Europacup overwinningen de succesreeks van het onverslaanbare Real Madrid van die tijd. De club uit de hoofdstad Lissabon was die jaren de beste van Europa en kon iedereen verslaan.

 

Deze grote voetballers stonden uiteraard onder leiding van een succes trainer.

Béla Guttmann, afkomstig uit Hongarije die in de periode 1959 tot 1962 trainer was van Benfica.

Guttmann speelde tijdens zijn actieve voetballeven vooral bij kleine clubs alvorens hij bij SC Hakoah Wien aan de slag ging als trainer. De jaren daar op volgend heeft hij aardig wat clubs versleten waaronder Sportclub Enschede, Apoel Nicosia, AC Milaan, Sao Paulo en FC Porto. Een bekende uitspraak van Guttmann uit zijn trainersperiode was ‘’ The third season is fatal ‘’ wat zijn continue overstap naar clubs verklaarden. In 1959 kwam hij bij SL Benfica en veranderde Guttmann direct de speelstijl van de club. Het 4-2-4 systeem werd de nieuwe speelstijl van de Portugezen en onder andere Eusebio zou hier later over verklaard hebben dat hij in het begin veel moeite had met deze speelstijl. Het was puur gebaseerd op aanvallen en was een ander soort speelstijl dan dat de Portugezen gewend waren. Ze speelde veel al op de nul en probeerde met 1 of 2 doelpunten de wedstrijden naar zich toe te trekken. Guttmann dacht daar anders over en wou een wedstrijd 90 minuten lang domineren om vervolgens geen spaan heel te laten van de tegenstander. Een tactiek die achteraf werkte, zo bleek.

 

 

Gelijk in zijn eerste jaar als trainer van Benfica nam hij belangrijke beslissingen. Zo ontsloeg hij 20 spelers en besloot vooral met jonge getalenteerde spelers aan de slag te gaan. Met succes zo bleek want al in het eerste seizoen wist Benfica beslag te leggen op de Primeira Divisao of te wel het kampioenschap van Portugal. Het jaar daarop mocht de club zich mengen in de strijd om de Europa cup 1 waarin het werkelijk iedereen overklaste. Over twee wedstrijden werden achtereenvolgens verslagen Hearts (5-1), Ujpest ( 7-4 ), AGF (7-2) en Rapid Wien ( 4-1 ). De club behaalde de finale en mocht aantreden tegen het grote Benfica in het Wankdorf Stadium te Bern. Het werd een bijzondere finale waarbij het voor het eerst was dat Real Madrid zich niet mengde in de strijd om de Europa Cup 1. Benfica trad aan met enkel Portugezen en wist de wedstrijd uiteindelijk met 3-2 te winnen waardoor de club voor het eerst in haar historie een Europese prijs had gewonnen. Prachtig detail uit deze wedstrijd is de goal van Mario Coluna die zorgde voor het 3de doelpunt. In de 8ste minuut brak hij zijn neus en wou verder geen risico nemen. In de 55ste minuut besloot hij te gaan voor een volley in plaats van een kopbal en met succes. Benfica zou mede door zijn toedoen en de hervormde speelstijl van Guttmann deze wedstrijd gewonnen hebben.

 

Alsof het allemaal niet nog mooier kon besloot Benfica ook het daar op volgende jaar alles op alles te zetten om de Europacup 1 nogmaals te winnen. Vrij gemakkelijk werd de finale behaald waarin de club het mocht opnemen tegen de grootmacht uit Spanje, Real Madrid. Decor was het Olympisch stadion in Amsterdam dat gevuld was met bijna 62 duizend supporters. Het werd een van de meest memorabele Europa cup wedstrijden in de geschiedenis van het toernooi. Real Madrid kwam al snel op een 0-2 voorsprong door tweemaal een doelpunt van Ferenc Puskas. Benfica wist binnen tien minuten terug te komen tot 2-2 maar vlak voor rust was het wederom Puskas die Real Madrid op voorsprong schoot. De tweede helft was volgens Guttmann ‘’ een van de beste die hij ooit zag ‘’. De klasse van Eusebio kwam naar voren en Benfica wist de tweede helft volledig naar zich toe te trekken. Met een 5-3 eindstand wisten de Portugezen het grote Real Madrid te verslaan in een Europese finale. Het was het tweede opeenvolgende jaar dat Benfica de Europa Cup 1 wist te winnen en daarmee was plotseling Guttmann een van Europa’s beste trainers en een van de grootste helden van Benfica.

 

De maanden erna was Guttmann gewild bij veel topclubs en dat was ook hemzelf uiteraard niet ontgaan. Zijn honger naar succes bij Benfica was nog altijd niet gestild en besloot de clubleiding om salarisverhoging te vragen. Zo kon hij toch meegaan op zijn eigen succes maar wel bij de club waar hij zoveel succes mee heeft gehad. Tot ieders zijn verbazing besloot de clubleiding van de Portugezen niet in te gaan op de vraag van de trainer die het op zijn beurt er niet bij liet zitten. Hij nam zonder enig nadenken per direct ontslag en sprak hierbij openlijk de woorden ‘’ Zonder mij zal Benfica in geen honderd jaar een Europese finale winnen’’. Niemand bij de Portugese leiding leek zich druk te maken over het vertrek en de uitspraak van Guttmann maar ondertussen, nu we ruim 50 jaar verder zijn denkt een ieder die iets te maken heeft met Benfica nog altijd aan die ene uitspraak. Béla Guttmann had gelijk! 53 jaar na de uitspraak speelde Benfica nog vijf Europa cup finales, een UEFA Cup finale en twee Europa League finales en helaas wist de club er geen een te winnen. Guttmann was ten tijden van het winnen van tweemaal de Europacup 1 de held van Benfica en misschien wel heel Portugal. Nu zoveel finales verder is Guttmann niets meer dan een grote angst. Angst voor weer een verloren finale, angst voor weer een jaar geen Europees succes.

 

Béla Guttmann zal altijd als een rode lijn door de clubgeschiedenis van het Portugese Benfica lopen.

 

Benfica verloor vijf Europacup 1 finales: AC Milaan 1963 en 1990, van Internationale in 1965, van 1968 van Manchester United en van PSV in 1988. Daarnaast verloor het de UEFA Cup finale van RSC Anderlecht in 1983 en waren Chelsea 2013 en Sevilla FC 2014 te sterk voor de Portugezen.

 

-De Vliegendekeeper -